Eltun Süleymanov: "Zəngilan gələcəyin şəhəri və milli dirçəlişin simvoludur "

Azərbaycan tarixində elə bir gün yoxdur ki, torpaq və azadlıq anlayışları Zəngilan qədər qürurla birləşsin. 20 oktyabr təkcə bir şəhərin işğaldan azad olunduğu tarix deyil. Bu, Azərbaycan xalqının iradəsinin, mübariz ruhunun və cənab Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli liderliyinin simvoludur. Bu gün Zəngilan təkcə coğrafi məkan da deyil, “Böyük Qayıdış”ın ideoloji başlanğıcı, torpaqla insanın yenidən qovuşduğu müqəddəs məkandır. XIX əsrdə Qafqazın Rusiya tərəfindən işğalından sonra aparılan inzibati bölgü Zəngilanın taleyinə də öz izini salmışdı. Zəngəzur qəzasının bir hissəsi kimi bu diyar Gəncə quberniyasına daxil edilmiş, lakin əsrlər boyu türk kimliyi və mədəniyyəti ilə seçilən bu torpaqlar milli yaddaşın ayrılmaz parçası olmuşdur. 1920-ci ildə bolşevik Rusiyasının himayəsi ilə Zəngəzurun yuxarı hissəsinin Ermənistana verilməsi nəticəsində Zəngilan Azərbaycan torpaqlarının qərb dayaqlarından birinə çevrildi. Zəngilanın təbii gözəllikləri, qədim dini və memarlıq abidələri – Məmmədbəyli türbəsi, İmam Hüseyn məscidi, Bartaz Qız qalası və yüzillik ziyarətgahlar bu torpağın təkcə tarixi deyil, həm də mənəvi dirənişini göstərir. Hər daşında bir dua, hər məbədində bir şəhid ruhu yaşayan bu torpaq işğal dövründə erməni vandalizminin ən ağır izlərini daşıdı.

Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında ictimai fəal Eltun Süleymanov deyib.

Müsahibimiz deyib ki, 1993-cü ilin payızı Zəngilan üçün ağrılı, lakin şərəfli bir səhifə idi. Füzuli və Cəbrayıl işğal olunduqdan sonra zəngilanlılar 67 gün ərzində mühasirədə qəhrəmanlıqla vuruşdu. 25–29 oktyabr günlərində Araz çayına qədər çəkilən mübarizə – bir xalqın iradəsini təcəssüm etdirirdi. 235 şəhid və itkin bu torpağın azadlıq uğrunda ödənmiş ən ağır bədəli idi. Lakin 27 sentyabr 2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsi tarixi ədaləti bərpa etdi. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Zəngilan 20 oktyabr 2020-ci ildə azad edildi. Cənab Prezidentin xalqa müraciəti zamanı “Zəngilan bizimdir, Qarabağ Azərbaycandır!” sözləri tarixə qızıl hərflərlə yazıldı. Bu qələbə ilə Azərbaycan yalnız bir şəhəri deyil, həm də 132 kilometrlik İranla sərhəd xəttini bərpa etdi. Dövlət sərhədlərinin bütövlüyü Zəngilanla tamamlandı, ölkəmizin geosiyasi xəritəsində yeni bir strateji mərhələ başlandı. Müharibədən sonra dövlətin bərpa siyasətinin ilk ünvanı da Zəngilan oldu. Cənab Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə “Ağalı” kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsi təkcə Zəngilanın deyil, bütövlükdə Qarabağın yeni həyat konsepsiyasını təqdim etdi. Burada müasir texnologiyalar, alternativ enerji mənbələri, elektron idarəetmə sistemi tətbiq olundu – kəndin hər evi, hər həyəti gələcəyin kənd modeli kimi quruldu. Artıq 2022-ci ildən etibarən Ağalıya köç edən ailələr doğma yurdlarında yeni həyata qədəm qoyublar. Dövlət xidmətləri, məktəblər, tibb məntəqələri, “ASAN” və “DOST” mərkəzləri ilə təmin olunan bu yaşayış məkanları “Böyük Qayıdış” proqramının canlı təcəssümüdür. Zəngilanın aqrar və sənaye istiqamətində də dirçəlişi paralel aparılır. “Dost Aqropark” layihəsi Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının real iqtisadi modelidir. Burada minlərlə baş anqus cinsli heyvan saxlanılır, ekoloji təmiz istehsal planı həyata keçirilir.

Müsahibimiz onu da deyib ki, Zəngilan bu gün regionun nəqliyyat və logistik mərkəzinə çevrilməkdədir. Horadiz–Zəngilan–Ağbənd dəmir yolu və Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı Azərbaycanın iqtisadi təhlükəsizliyində strateji rol oynayır. Bu layihələr Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə Naxçıvana, oradan isə Türkiyəyə uzanacaq böyük bir inteqrasiya xəttinin başlanğıcıdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin 2020–2024-cü illərdə Zəngilana çoxsaylı səfərləri bu bölgənin yenidən qurulmasında dövlət rəhbərliyinin ardıcıl diqqətini göstərir. Təməlqoyma mərasimləri, hava limanının, məscidin, elektrik stansiyalarının, Konqres Mərkəzinin və məktəblərin açılışı – hər biri yeni həyatın rəmzidir. Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa edilən Zəngilan məscidi isə mənəvi dirçəlişin simvoluna çevrilib. İşğal dövründə təhqir olunan dini irs bu gün dövlət səviyyəsində hörmət və ehtiramla bərpa edilir. Bu gün Zəngilan Azərbaycanın “yaşıl enerji” zonasının əsas sütunlarından biridir. Günəş enerjisi potensialı, “Zəngilan”, “Şayıflı” və “Sarıqışlaq” Su Elektrik Stansiyalarının istifadəyə verilməsi ekoloji baxımdan davamlı inkişafın təminatıdır. Burada inşa edilən yeni yaşayış kompleksləri, istirahət məkanları və sosial infrastruktur Zəngilanı gələcəyin ekoloji şəhərinə çevirir. Cənab Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli sərəncamı ilə 20 oktyabr “Zəngilan şəhəri günü” kimi təsis olundu. Bu tarix artıq yalnız təqvimdə bir gün deyil, Zəfərin, Dirçəlişin və Qayıdışın rəmzidir. Bu gün Zəngilan azad, abad və güclü Azərbaycanın simvoludur. Bir vaxtlar mühasirədə qalan bu torpaq indi müasir hava limanına, rəqəmsal idarəetməyə, “ağıllı kəndlərə” sahibdir. Hər yeni bünövrə, hər açılış mərasimi Zəngilanın səsi kimi səslənir: “Biz qayıtmışıq və bir daha heç vaxt ayrılmayacağıq”-deyə E. Süleymanov fikrini tamamlayıb.

Tarix: 16-10-2025, 09:50 Oxunub: 26